paź 19, 2016

Zrób to sam, czyli jak stworzyć własną aplikację do badania klinicznego

aplikacja medycznaW marcu 2015 roku firma Apple udostępniła platformę ResearchKit, dzięki której można tworzyć na iPhone’a i inne urządzenia Apple aplikacje wykorzystywane w badaniach klinicznych. Bez wątpienia pozytywnie wpłynie to na przyszłość medycyny opartej na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM).

Wady i zalety EBM

EBM to stosunkowo nowe podejście do nauk medycznych (pierwsze badanie z randomizacją zostało opublikowane dopiero w 1948 roku), kładące bardzo duży nacisk na wagę danych z badań naukowych. O ile teoretycznie założenie leżące u podstaw EBM jest bardzo proste, to jego realizacja sprawia wiele kłopotów. Przeprowadzenie badań klinicznych jest czasochłonne, wiąże się z wysokimi kosztami, a utrudnia je zwłaszcza problem z zebraniem odpowiedniej i odpowiednio dużej grupy uczestników: np. w badaniach, w których oceniane jest bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe leków przeciwcukrzycowych stosowanych u chorych na cukrzycę typu 2, musi brać udział nawet kilkanaście tysięcy osób z setek ośrodków znajdujących się w wielu krajach.

Nadzieja nauki

Nic więc dziwnego, że środowisko naukowe zafascynowało się platformą ResearchKit, dzięki której można tworzyć aplikacje służące do przeprowadzania badań z dużymi grupami uczestników (teoretycznie są to wszyscy posiadacze urządzeń z iOS), a dane zbierane są za pomocą dostępnych w telefonie elementów czy udostępniane z mobilnych urządzeń medycznych. Udział w badaniu nie wiąże się już z koniecznością udawania się do szpitala czy lekarza. Do tej pory dzięki ResearchKit powstało kilkadziesiąt aplikacji, m.in. mPower (badanie z udziałem pacjentów z chorobą Parkinsona, w której zarejestrowało się ponad 10 000 osób), GlucoSuccess (badanie z udziałem osób z cukrzycą typu 2), MyHeart Counts (badanie dotyczące układu krążenia) czy Asthma Health (badanie dotyczące astmy).

Niestety, do tej pory opcja przygotowywania aplikacji przy użyciu platformy ResearchKit była dostępna tylko dla jednostek badawczych dysponujących dużym budżetem (pojedyncza aplikacja kosztowała nawet 200 tysięcy dolarów) oraz gotowych na długi czas oczekiwania na finalny produkt (zwykle od zaczęcia prac nad aplikacją a jej trafieniem do badanych mijało co najmniej 6 miesięcy, co znacznie wpływało na jej aktualność). Na taki stan rzeczy miała wpływ nie tylko konieczność współpracy z firmami programistycznymi, ale także wymóg zgodności aplikacji z odpowiednimi procedurami, w tym zapewnienia bezpieczeństwa danych pacjentów, czyli zgodność z aktem Health Insurance Portability and Accountability Act (HIPAA). HIPAA to uchwalone w 1996 roku amerykańskie prawo nakazujące odpowiednie zabezpieczenie danych pacjentów, po których można ich rozpoznać. Na dodatkowe opóźnienie składał się też proces akceptacji przed umieszczeniem w sklepie Apple.

Nowe rozwiązania

Takie bariery mogą zostać pokonane dzięki nowemu produktowi amerykańskiej firmy Medable, która ma na swoim koncie już kilka aplikacji stworzonych dzięki platformie ResearchKit. Tym razem Medable, chcąc oddać władzę (i tworzenie aplikacji) w ręce naukowców, przygotowała platformę Axon, dzięki której można opracowywać aplikacje do przeprowadzania badań klinicznych na ResearchKit bez konieczności posiadania wiedzy programistycznej czy współpracy z firmą programistyczną. Medable porównuje Axona do systemu oferowanego przez Survey Monkey, dzięki któremu każdy może przygotować kwestionariusze wykorzystywane podczas badań klinicznych. Wystarczy opracować schemat badania klinicznego, złożyć go za pomocą prostego systemu „wskaż i kliknij” (ang. point-and-click), a dzięki Axonowi zostaną rozwiązane dalsze, mniej przyjemne etapy powstawania aplikacji: m.in. zapewnienie zgodności z HIPAA, a także jej akcept przed umieszczeniem w Apple Store, czyli udostępnieniem potencjalnym uczestnikom badania. Twórcy Axona zapewniają, że wszystko to zajmie zaledwie kilka godzin. Niewątpliwie jest też przystępne cenowo: koszt zależy od liczby aplikacji i głównych badaczy: w przypadku jednej aplikacji i jednego głównego badacza jest to 5 000 dolarów na miesiąc. O ile nie jest to mała suma, to jest ona w zasięgu dużo większej liczby naukowców niż w przypadku “tradycyjnie” tworzonych aplikacji.


Zobacz infografikę: Jak redukować koszty i usprawniać pracę?